YARGI DOSYASI : DÜNYADA HUKUK VE İSKAMBİL KAĞITLARI ÖRNEĞİ

İLETEN : ŞAHİN BEY

Üç hekim arkadas Ankara’ya gitmek için gece 23.30 da Haydarpasa garindan kalkan Fatih ekspresine binmistik. Arkadasliklarimizin eskiligi ve uzun süredir bir araya gelememenin etkisi ile kimsenin uykusu yoktu. Yemekli vagondaydik. Hayat hepimiz için farkli yönlere akmisti. Ögrencilik yillarinda kaldigimiz yerden muhabbete devam ediyor olabilmek hepimize mutluluk vermisti. Ortak noktalarimiz azalmis olacak ki bir süre sonra muhabbet bitti.

Daha Izmit’e bile varmamistik.

Arkadasim bir deste oyun kagidi çikardi. Üç kisiydik ve dördüncü bulamazsak ögrencilik yillarimizda gibi briç oynayamayacaktik. Söyle çevreme bakindim. Iki masa ötemde kitap okuyan iyi giyimli yasli beyefendiyi g briç oyunu için dördüncü olup olamayacagini sordum. Önce çekindi ama sanirim o da yolculuktan sIkilmisti. Israr edince sevinerek kabul etti. Eski briç oyuncularindandi.

Deklarasyonda anlasmada zorlansak da oyunculugu iyiydi. Beyefendinin emekli yüksek hakimlerden oldugunu, Istanbul’da oturan oglunu ziyaretten döndügünü ögrendik.

Arifiye’ye vardigimizda oyunda iki robber sonunda beraberlik vardi. Gecenin 01.30 u olmasina karsin kimsenin uykusu gelmemisti. Oyuna ara verdigimizde emekli hakim olan beyefendiye hukuk konusunda sorular sormaya dahasi hukuk sisteminin hekimlik ve uygulamalari konusunda giderek daha çok hekimlerin üzerine geldiginden yakindik. Bizimki kesmeden yakinmalarimizi dinledi. Sonra elindeki kagitlari masaya birakip "Yüzümüz batiya döndü ama hukukumuzu batililastiramadik. Dahasi hukuku ticarilestirmeye de basladik. Bütün bu sIkintilar kaçinilmaz görünüyor" dedi. Hukuk anlayisinin insanlarin vicdanindaki adalet beklentisi ile ortaya çiktigini, özgürlükler ile birlikte gelistigini anlatti.

– Her toplum kendi yapisina ve özgürlükleri kazanma biçimine göre hukuk sistemini olusturur. Bizler bu noktada Bati toplumlarindan farkliyiz.

– Sözünü ettiginiz nasil bir fark? Batinin her türlü gerecini, kültürünü sahipleniyoruz da hukukuna mi yabanciyiyiz yani?

Basini sallayarak "aynen öyle" dedi, bizim emekli hakim. Sonra "Belki söyle anlatabilirim" diyerek masadaki oyun kagitlarini gösterdi.

– Her ülkenin geleneksel kagit oyunu farklidir.

Poker Ingilizlerin oyunudur. Briç oyunu ise Fransizlar tarafindan sahiplenilmistir. Pokerde en degerli kagit kraliyet kalkanini ve kraliyeti simgeleyen Kupadir. Sonra askerleri ve askeri gücü simgeleyen ok ucuna benzeyen simgesi ile Maça gelir. Kuzey Avrupa ticarethanelerinin kiremitleri ile

simgelenen Karo üçüncü önemli kagittir ve ticaretle ugrasanlari gösterir. Sinek en degersiz kagit olup üç yaprakli yonca ile simgelenen tarim kesiminde çalisanlarin karsiligidir. Gavurca isimlerini de buralardan alirlar. Oyun bunlar arasinda oynanir ve hukuk düzeni de bu anlayis üzerinde sekillenir.

– Fransa’da durum daha mi farkli?

– Fransizlarin geleneksel oyunu Briçtir ve briçte de ayni siralama geçerlidir. Sadece Fransiz ihtilali ile askerler kraliyet temsilcilerini alasagi etmiş kendileri üst siraya geçmistir. Bu nedenle Maça,briç oyununda Kupadan daha degerledir. Sinek her dönem en degersiz kagittir. Fransizlarin demokrasi gelenegi bu oyunda daha belirgindir. Pokerin blöfgeleneginin tersine oyuncular ellerindeki kagidin gücünü konusarak ifade ederler. Hukuk düzenleri de bu anlayis üzerine sekillenmistir.

– Peki ya bizde durum neden farkli?

– Bir düsünün bakalim bizim geleneksel kagit oyunumuz nedir?

Biri birimize baktik. Tren Arifiye istasyonunda durdugunda ortaliga gecenin sessizligi çökmüstü. Yemekli vagon kapandigi için oyuna ve sohbete devam etmek için pulman bölümüne geçtik. Bizimki oyun kagitlarini eline alip sürdürdü sözlerini;

– Bu topraklarin geleneksel kagit oyunu Pistidir, arkadaslar. Pisti oyununda kagitlarin cinsinin hiç önemi yoktur. Her kagit, oyunda pisti yapip degerli hale gelebilir. Sinifli olmayan toplumlarin oyunudur Pisti. Hukuk anlayisi, toplum yapisi da ona göredir.

– Nasil yani?

– Bu toplumda herkes her mevkide görev alabilir. Bir çiftçi çocugu bakan, basbakan hatta Cumhurbaskani olabilir. Hukuk anlayisi da sosyal statüden bagimsiz olarak duruma yere zamana göre degiskenlik gösterebilir. Adamina göre hukuk, adamina göre ceza verilebilir. Bugün suç kabul edilen ertesi gün yüceltilebilir. Çok eksigi olsa bile Bati hukuku yine de kendi norm ve formlarini olusturmustur. Öyle kolay esneyip bükülmez. Bizler bu hukuk anlayisimiz ile nasil AB ülkesi olacagiz bilemiyorum.

Kafamiz karismisti. Bir süre durup düsündük. Oyun kagitlarini çikaran arkadasim sözü aldi ve "O zaman Bati toplumlari hukuk sorunlarini çözmüs mü oluyor? diye üsteledi. Bizim emekli hakim oyuna geri dönelim gibilerinden isaret yapti.

– Dedim ya, toplumlar özgürlükleri için ödedikleri bedele göre hukuk anlayislarini gelistiriyorlar. Birkaç kusak sonra özgürlügün bedeli oldugunu unutup geri döndükleri de çok oluyor. Savaslar da bu nedenle çikiyor ya.

– Yani?

– Gördügüm kadariyla Batidakiler tüketim toplumu olmanin da etkisiyle özgürlügün bedel ödenmeden kendilerine sunulmus hizmet oldugu sanisiyla yasiyor. Bu yüzden de her olayda kendilerini çocuksu bir masumiyet, sorumsuzluk içinde hissediyorlar. Baslarina bir sey geldiginde de bu kez kurban olduklarini düsünüp yine pasif durus sergiliyorlar. Çabalamiyor, her sartta masumiyetin çekiciligine pasifligine siginiyorlar. Böylesi masumiyetin insan gerçegi ile bagdasmadigini bile bile onlarin hukukçulari da oturup seyrediyor. Bu gidisleri de pek gidis gibi gelmiyor bana. Her neyse, derin konular bunlar biz oyunumuza bakalim.

– Hukukun ticarilesmesi demistiniz az önce. O ne demek?

– Siz hekimler daha iyi bilirsiniz bu sorunun yanitini. Saglik nasil ticari meta haline geldiyse haklar da alinir satilir hale gelebilir ve geliyor demek.

Adalet arayisi yerini ticari beklentilere birakiyor demek. Konusturmayin beni artik.

Oyuna geri döndügümüzde hepimizin akli karismisti. O gece neredeyse sabaha kadar sürdü oyunumuz. Safagin alacasi belirlemeye basladiginda Polatli’daydik. Bizim emekli hakim yoruldugunu dinlenmek istedigini belirterek izin istedi, oyun için tesekkür etti.

Sincan yakinlarinda dogan günesi selamlayan siren sesi ile uyandim. Bizim ekip uyuyordu. Oyun kagitlari ise ortaliga saçilmis yeniden dagitilmayi

ve yeni oyuncularini bekliyor gibiydi.

Reklamlar

Etiketlendi:, ,

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: