Etiket arşivi: TARİH

TARİH : İKİ ÇİZGİ VAHDETTİNCİLİK VE ATATÜRKÇÜLÜK

Türkiye’de devlet, millet, vatan, rejim din, kimlik tartışılıyor. Rejim değişikliği, düzen değişikliği, hukuk sistemi değişikliği tarih boyunca elbette olmuştur, olacaktır. Bu doğal gelişme ve değişmedir. Ancak devlet, millet, vatan algısındaki değişim ve dönüşüm yıkım getirir. Türk tarihinde dönüm noktaları vardır.

Abdülmecid’le başlayan batının Osmanlının devlet yönetiminde etkin olma ve Osmanlı halkları olan Hıristiyan haklarını koruma kollama çabası, önce Balkanlarda açılım adıyla halklara önce özerklik sonra bağımsızlığa dönüşür, halklar ayrılır.

Nihayet kapitülasyonlarla, Osmanlı imparatorluğu Türk devleti olmaktan çıkar, gayri Müslim ve diğer etnik halkların yönetiminde yıkıma doğru sürüklenir.

Türk kimliğini, kaybeden Osmanlı hanedanı için artık kimlik, kişilik zaafiyeti başlar, yabancıların himayesinde saltanatlarını koruma ve kollama kaygısına düşerler.

Bunun sonucunda Birinci Dünya Savaşı’na giren Osmanlı parçalanır, başkent İstanbul işgal edilir, ana vatan olan Anadolu, her taraftan işgale uğrar.

Son Osmanlı padişahı Vahdettin esareti tarih boyunca kabul etmemiş Türk Milleti’nin Mustafa Kemal liderliğinde başlattığı bağımsızlık mücadelesine karşı çıkar.

Anadolu’daki etnik unsurlar ve soysuzlar, batıyla işbirliği içine girerken, Türk Milleti Mustafa Kemal liderliğinde, esareti, mandayı kabul etmez, varolma yokolma savaşı verir.

Bu süreçte TBMM, Türklerin bağımsızlık mücadelesinin merkezi olur. TBMM, gazi meclis olarak Türk Devleti’nin temel kurucu ilkelerini kabul eder.

Mustafa Kemal için idam fermanı yazan Vahdettin, halife-i müslim imzası ile “Dersaadet işgal orduları başkumandanı General Harrington cenaplarına… İstanbul’da hayatımı tehlikede gördüğümden, İngiltere devlet-i ahimanesine (yüce devletine) iltica ve bir an evvel naklimi taleb ederim efendim” diye dilekçe yazıp, İngiliz işgal zırhlısının ambarında kaçar!

Vahdettin’in Türklere nasıl baktığını kendi yazdığı mektupta açıktır.

“Amerika Cemahir-i Müttefikiye Reisi Mr. Coolidge Cenablarına, Siyasi olayların ve gelişmelerin bütün iç yüzünü, hangi nedenlerden dolayı Saltanat merkezimi geçici süre terk etmek zorunda kaldığımı biliyorsunuz.

Bu süresiz uzaklaşmanın babadan kalma sahip olduğum Saltanat ve Hilafet makamından vazgeçtiğim anlamına gelmeyeceği açıktır. Ankara Meclisi gibi isyancı bir fitnenin alacağı tüm kararların geçersiz olduğunu bildiririm. İslam Hilafetinin Osmanlı Saltanatından ayrılması, Hilafetin tümüyle kaldırılması dini, kavmiyeti, vatanı belirsiz ve karışık askerlerden ve öteki sınıflardan oluşan küçük bir şer zümresinin kısmen zorla ve kısmen bilgisizlik ve gafletle yönlendirdiği beş, altı milyonluk Türk kavminin yetki alanı içinde değildir. Bu ancak tüm İslam dünyasınca atanan uzman kişilerden oluşan bir meclisin toplanması ve tüm din bilginlerinin ortak kararıyla çözülecek evrensel bir sorundur. Şeriata aykırı kararlar hangi makamdan olursa olsun, sonuçsuz kalmaya mahkumdur.

Hanedanımın ileri gelenleri aleyhinde Ankara Meclisi tarafından kabul edilen sürgün ve kovma, emlakine ve bireysel mallarına el koyma gibi haksız kararları hanedanımın bireylerini insan haklarından soyutlar niteliktedir. Bu konuda yüce kişiliğiniz ve Cumhuriyet Hükümetiniz tarafından olanaklar ölçüsünde yapılabilecek yardımları pek değerli sayacağı açıklamaya gerek yoktur. 13 Mart 1924, Mehmet Vahidettin”

1850’li yıllarda batının taklitçiliğini yapan ve himmetini bekleyenler vardı. Bugün de ABD ve AB’ın, sub-contractor’u yani Küresel Taşeron’u olarak bahsediliyor.

Sevr imzalayan ve ABD ve İngiltere mandacılığını kabul edenlerin torunları, Türk Milleti’ne yeni bir tuzak hazırlığındadır.

Türk Milleti; işbirlikçi, dönme aydınlar, akademisyenler, gazeteciler ve siyasetçilerle karşı karşıyadır. Soysuz, cibilliyetsizlerden oluşan, Vahhabi Suud’un halifeliğini kabul eden, Arap kültür taşıyıcısıolan Türk Milleti demeyen, milletimiz diyerek kimliksiz soysuzluğu ifade eden kimliği savunan Neo Osmanlıcılar çizgisi ile bağımsız çağdaş Türkiye diyen tarihiyle diliyle kültürü ile Türk Milleti diyen Atatürk çizgisinde olanlar. Çatışma bu iki çizgi arasındadır.

Günün Sözü; Tarihi unutan gafiller güç vehmedebilir, ama sonları hüsrandır.

Reklamlar

TARİH : BİR BALKAN KAHRAMANI – RESNELİ NİYAZİ BEY – 1

Galip_Baysan27

BİR BALKAN KAHRAMANI – RESNELİ NİYAZİ BEY – 1

(BİRİNCİ BÖLÜM )

Şimdi size Niyazi Beyi tanırmısınız? Diye sorsam, büyük bir ihtimalle çoğumuz hangi Niyazi Bey? Diye cevap veririz. Tarihi olay ve konulara karşı o kadar uzağız ki. Oysa bu kişi Türk Tarihinin bir döneminin en önemli isimlerinden biriydi. Öyle filimler, romanlardaki gibi bir hayal ürünü değil gerçek bir savaş ve hürriyet kahramanıydı. Tam yüz yedi yıl önce, 1908 yılının yaz ve sonbahar aylarında Osmanlının hemen her şehrinden o ünlü ihtilal marşı göklere yükseliyor ve onun ismini haykırıyordu.

“Niyaziler, Enverler

Varolsun hamiyetli askerler”

Bu gün size bu ünlü ismi tanıtmak istiyoruz. Ancak sizleri sıkmamak için makalemizin üç bölüm halinde yayınlanmasını uygun gördük. Kamuoyunca 1908 yılında tanınacak olan ünlü hürriyet kahramanı Yüzbaşı (Geyikli) Niyazi Bey, Türk Halkına adını ilk defa 1897 Türk-Yunan savaşında duyurmuştu. O günlerde henüz Teğmen rütbesinde olan Resneli Niyazi, muharebe meydanında adeta tek kişilik bir ordu gibiydi. Savaşta gösterdiği inanılmaz başarıları birkaç yıl geçmeden Harp Okulunda öğrencilere örnek olarak anlatılacaktır. Mesela 1903 yılında Harp Okulu askeri coğrafya öğretmenlerinden Yarbay Muhittin Bey öğrencilerine “1897 Türk-yunan Savaşında Beş pınar kalesinin düşürülmesinde, elinde kılıcı askeri önünde aslanlar gibi ilerleyip büyük kahramanlık gösteren ve tek başına savaşın kazınılmasında etkisi olan Resneli Teğmen Niyazi’nin” harekâtını coşkuyla anlatmıştır. Bu savaşta Niyazi Bey, önemli sayıda (kendi birliğinin mevcudunun birkaç misli) esir de ele geçirmişti. Gösterdiği olağanüstü başarı üst kademelere bildirildi ve kendisi sekiz aylık teğmenken bir üst rütbeye (üsteğmenliğe) terfi ettirildi. Başkentten gelen talimatla Halka moral vermek için, ele geçirdiği bu esirlerle birlikte İstanbul’a gönderildi. Niyazi Beyin bu olayla ilgili anıları ibret vericidir ve dönemin özelliklerini bütün çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir. İzliyoruz:

“… Beş pınar savaşında bölüğümle tutsak ettiğim Yunanlıları İstanbul’a götürmekle görevlendirilmiştim. Görevimi bitirip İstanbul’dan döndükten sonra ülkemin devrime olan ihtiyacını daha iyi anlamış oluyordum. Önce, yolun üstünde Manastır’a varışımda, buradaki komutanlar ve üst subayların bu görevimden faydalanarak oğullarını, yakınlarını kayırmak, hazineden bir şeyler koparmak kaygısında olduklarını gördüm. Selanik’teki koskoca Müşir bile bundan faydalanmaya koşmaktan geri kalmıyordu. Ulusun avuç dolusu parasını alan büyükleri, gördüm ki, ulus ve devletin çıkarından çok kendilerini düşünmekteydiler. Saray çevresine sığınanlardan alay alay kordonlular savaş başlayıp başarı belirtileri göründükten ve hatta sona erdikten sonra bile gönüllü adıyla rütbe ve maaşlarını arttırmak için akın akın savaş alanına koşuyorlardı. Savaşın bütün yükünü omuzlarında taşıyanlara karşı gizli bir çekişme başlamış, rütbe ve nişan yağmasında ön safa geçmişlerdi… Özellikle saray çevresinde Harp Okulu’ndan çıkmış subaylara karşı gösterilen güvensizlik ve davranış beni çok üzmüştü… Padişaha takdim edildiğimizde üsteğmenliğe yükseltildiğim bildirilmiş, on altın padişah ödülü almıştım. Oysa müşir Kazım Paşa’nın benimle birlikte gelen ve tutsakları alıp orada burada kendini gösteren onüç yaşındaki oğlu, iki yüz lira ödül ve iki derece terfi suretiyle değerlendirildi ve yaverliğe alındı… Bu olaylar karşısında devletin kendi kendini düzeltemeyeceğini anlıyor ve bir inkılâba olan zorunluluğu düşünüyordum… Savaş bitmeden önce komutanlardan ve Kurmay subaylardan Ordu ve yönetiminde yenileşme ile ilgili teklifler istendi. Sonradan bunların da uydurma manevralar olduğu ortaya çıktı. Böylece devlet bünyesinde batıya dönük atılımlar yapmak isteyenlerin avlanması için bir tuzak kurulmuştu. Bu tuzağa düşen aydın kişiler birer birer yok oldular. Devlet yönetimi gibi ordu da eskisinden daha kötü duruma geldi” (Resneli Niyazi Beyin Anıları, s.31–32)

Milli kahraman Üsteğmen Niyazi’nin anılarından da anlaşılacağı gibi, maddi çıkar sağlama arzusu her hareketin önünde geliyordu. Bunun en önemli nedeni, maaş düzensizliğiydi. Subaylar bazen aylarca maaş alamıyorlar, kendileri birliklerinde bazen kümes misali bir odada aylarca konuşacak bir insan bulamadan görevlerini yapmaya çalışırken, onları en çok uzakta bıraktıkları aile mensuplarına para gönderememek üzüyor, ezik bırakıyordu.

“İlk görev aldığım 21. alayın 4. taburunda benden daha önce gelen Leskovikli Teğmen Kamil’in önerisiyle gerçekleri yavaş yavaş kavrayabiliyordum. Askerliğin en üst komutanından en alt komutanına kadar olan birbirine bağlanışında (emir-komuta zincirinde) boşlukları görüyor, daha doğrusu bu çalışmanın yasalar dışı yetkisiz kişilere verilmesinden doğan düzensizlikleri görebiliyordum. Askerlik kademelerini hak etmeden aşarak yüksek yerlere ulaşan ve buralarda bulunmuş olan general ve üst subaylardan bir kısmının uşaklıktan, damatlıktan, evlatlıktan, casusluktan yetişme, haksız yere orayı ele geçirmiş, devletten para almak için, daha doğrusu kapmak ve çalmak için çalışıp yaşayan birtakım şakşakçılardan ibaret olduğunu anlıyordum” ( Rahmi Apak: Yetmişlik Bir Subayın Anıları, s.31-32)

Anılarda görüldüğü gibi, genç subayların ordunun yüksek kademelerinde görevli komutanlar hakkındaki fikirleri olumsuzdur. İdealist fikirlerle bezenmiş Harbiye mezunları çevrelerinde gördükleri ekonomik çıkar sağlamayı amaçlayan tertipleri ahlaksızlık telakki etmekte ve nefret duymaktadırlar. Genç beyinler sonunda problemlerin kaynağının Yıldız Sarayı olduğunu kabul ediyor ve onu etkisiz hale getirip ulusun geleceğini kurtarmak için güçlü bir devrim’e ihtiyaç olduğunu düşünüyorlardı.

Jön Türk hareketinin en hareketli olduğu günlerde, lider durumundaki Mizancı Murat Bey ve arkadaşlarının Abdülhamit’e dönmesi genç askerler üzerinde şok etkisi yaratmış ve sivillere karşı büyük bir güvensizlik duyulmasına sebep olmuştur. Bu konuda Niyazi Bey’in anıları şöyledir:

“Aydın çevrenin o sıralarda dayanağı olan Murat Bey’in dönüşü ile birlikte umutsuzluğa kapılanlar çoğaldı. Bazı kötü kişilerin, genel güvenlik ve birbirine bağlılık gibi dünyanın en değerli duygularını altın ve saltanata değişmesi, o zamana dek herkesin sevgi ve saygısını kazanmış olan gençleri büyük bir sorumluluğa itmiş, satın alınan kişiler ulusun vicdanında lanetlenmişti. Artık yurdun kurtuluşu için birlik kurmak isteyenler, bozgunculukla, ahlaksızlıkla suçlanıyorlardı. Murat Bey’in davranışı bütün gençlere bir kişiye bağlanmanın, çalışmada açıklık ve güvenin kötülüğünü göstermişti. Bu felaket gelecek için çok güzel ve yararlanılacak dersler vermişti. Artık sadece bir başa dayanan bir düzen kurulmayacaktı. Çünkü o ayrılınca düzen dağılabiliyordu. Kurulacak bütün teşkilatlarda emniyet birinci planda gelecek ve çalışmalar büyük bir gizlilik perdesi altında yürütülecekti.

Niyazi Bey 1904–1908 yılları arasındaki yaşamının en önemli gençlik yıllarını hep Makedonya dağlarında devamlı isyancıların takibi ve ülkenin kurtuluşu için nasıl bir yol izlemesi gerektiğini araştırmakla geçmiştir. Bu dönemde elde ettiği sayısız başarılar her türlü övgünün üzerindedir. Teşkilatlanma konusundaki anıları şöyledir:

“Bu süre içinde bizim de yapmamız gereken özgürlük savaşı için nasıl bir örgüt kurup davranmak gerektiğini, tüm arkadaşlarla danışıp görüşüyordum. Çoğu başarı ile sonuçlanan komitalarla karşılaşmamızda bombasıyla, tüfeğiyle, zararlı yayınıyla ele geçirdiğimiz komitacıların çeşitli etkilerle bağışlanıp salıverilmesi görevini yerine getiren subayları derin üzüntülere itmekteydi. Bu yersiz aflar dolayısıyla komitacılık, eşkıyalık ve ayaklanmanın kökünü kurutmanın olanaksızlığı herkesçe çok iyi anlaşılmıştı. Ölüm cezasına uğratılmış binlerce kişi, çeşitli etkenlere güvenerek hayatının bağışlanacağına, bir gün gelip hapisten çıkacağına inanıyordu. İşte bu güvenç, ayaklanma ve dağa çıkmak için en büyük kışkırtıcıydı. Erlerin çıplaklığı, kışlaların berbatlığı, asker yiyeceğinin kötülüğü, devletin maaşları ödemedeki aksaklığı orduda devrim düşüncesini genelleştirmiş ve kökleştirmişti.”

Makedonya; teşkilatlanma için en uygun, en emniyetli ortama sahipti. İngiltere Kralı 7. Edward’la, Rus Çarı 2. Nikola’nın 9–10 Haziran 1908’de Reval (Estonya’nın sonraki bilenen adı ve Talin) de buluşmaları ve Makedonya konusunda kararlar alması İttihatçıları çok rahatsız etmiş ve bilindiği gibi harekete geçmelerini hızlandırmıştır. Sivil asker bütün Osmanlı aydınları arasında ilk harekete geçen de kahramanımız ve artık Kolağası (günümüz rütbesiyle Kıdemli Yüzbaşı) rütbesinde bulunan Niyazi Bey olmuştur. Bu hikâyeyi bir sonraki yazımızda anlatmak istiyoruz.

Dr. M. Galip BAYSAN

TARİH : Yunan oyuncak olunca…

İrfan Özfatura

irfan.ozfatura

Rus Çariçesi 2. Katerina muhteris bir kadındır. Osmanlı’nın başına gaileler açmak için Bizans’ı hortlatmaya, Yunanistan meselesini kaşımaya başlar. O yıl doğan torununa "Konstantin" adını koyar, aklı sıra müstakbel Roma İmparatorluğuna ipotek koyar.

Ancak bütün bu tasavvurlarını gerçekleştirecek kadar güçlü değildir. Tutar eteğini müttefik aramaya çıkar ve gidip Avusturya İmparatoru 2. Jozef’i peşine takar. Oturup bir anlaşma imzalar (1781-Petesburg) kağıt üzerinde Osmanlı’yı paylaşırlar. Üzerinde çift başlı kartal olan bayraklar yaptırır, İmparator tahtından, zafer taklarına kadar her ayrıntıyı konuşurlar. Ancak hesapta olmayan işler olur. İsveçliler bu ittifaka çok bozulur ve ansızın Rusya’ya saldırırlar. Neredeyse Çariçeyi ele geçirecek kadar ilerler Moskof’u dağıtırlar. İngiltere ve Prusya da bizim safımızda yer alır ve maceraperestlerin hevesini kursaklarında koyarlar.

Katiller yola çıkınca…

Ancak Yunanlılar "Magelo İdea" hayali ile ayağa kalkar ve oyuna getirildiklerini bir türlü anlayamazlar.

Ruslar 1820 yılında tekrar faaliyete geçer, bu kez İpsilanti Kardeşleri kullanırlar.

Plana göre Çar müşaviri Aleksandr İpsilanti, Romanya üzerinden güneye inecek, kardeşi Dimitrios da Mora’dan yola çıkacak ve Sofya’da birleşip İstanbul’a saldıracaklardır. Aleksandr, Moskova’dan yola çıkar, ancak Eflak-Buğdan halkı bunlara yanaşmaz. İşler sarpa sarınca Çar yan çizmeye başlar. Buna rağmen Batı Trakya’da 15 bin Müslümanı katleder, zemini al kanlara boyar. Bu seri cinayetler Atina, Teselya ve adalara yayılır "Etniki Eterya" çok ocak söndürür, çok can yakar…

2. Mahmud Han isyancıların alayını kıracak güce ve gerekçelere sahiptir ama o sadece elebaşılarını yakalar. Halka dokunmaz lakin Patrik Gregoryüs’ü Fener Patrikhanesi’nin orta kapısında sallandırmaktan da kaçınmaz.

Avrupalı mutaassıp Hıristiyanlar, liberaller, özentiler, platonik Grek hayranları Yunanlıların yanında durur, Lord Byron ve Viktor Hügo gibi ünlü isimler Helen’e destek olurlar.

Yunanlılar tekrar ayaklanır. Osmanlı bu kez isyanla direkt ilgilenmez zira Fransız İhtilalini takiben milliyetçilik rüzgarları sert esmeye başlar. Bu işi Mısır Valisine havale eder. Hıdiv Mehmed Ali Paşa, oğlunu 20 bin asker ve 60 gemiyle Mora’ya yollar.

Dört günde süt liman

Bunlar Rodos’ta "Donanma-yı aliye" ile buluşurlar, Girit, Mora derken dört yıldır süren yılan hikayesini 4 haftada bitirir, militanları ayıklar, sükuneti sağlarlar.

Rum liderleri bakarlar bu iş Rusya’yla olacak gibi değil ikiyüzlü siyaset güden dalavereci İngilizler’e sığınırlar. Kraliçe sırf bu iş için General Wellington’u vazifelendirir. Ardından Babıali’ye bir nota verir "Yunanistan’a muhtariyet verilmesini" arzularlar.

Hariciyecilerimiz de aynı gerekçelerle "İrlanda meselesini kaşıyabileceklerini" ima eder, saniyen (ikinci olarak) imzalanan anlaşmayı hatırlatır "ihtilal ve isyanları gayri meşru ilan etmemiş miydik" diye sorarlar.

Ama İngiliz İngiliz’dir, işine gelmeyeni duymaz, anlaşmalara uymaz. Sadece Yunanlıları değil imparatorluk içindeki bütün azınlıkları ayaklandırmaya bakar…

TARİH : Adsız kahramanlar /// Hacı Çalık Ali Paşa VE PADİŞAH 2. AHMED

İrfan Özfatura

irfan.ozfatura

Hacı Çalık Ali Paşa, Merzifon’dan çıkan ikinci büyük sadrazamdır. Serdar-ı Ekrem sıfatıyla Avrupa içlerine sefere çıkar, birçok işi yoluna koyar. Görünen o ki bu korkusuz ve gayretli paşa hayırlı işlere ön ayak olacak, İmparatorluğu özlenen günlere taşıyacaktır.

Değerli sadrazam, çalıştırdığı insanlara da sahip çıkar. Hatta koca Padişahla karşı karşıya gelmeyi göze alacak kadar.

Bir ara Sultan, Başdefterdarı azletmesini ister ama bunu yapmaz. Böyle bir suç, mevkiinden olmasına, zindana düşmesine, hatta cellada yollanmasına sebep olabilir ama geri adım atmaz.

Padişah onu huzuruna çağırtıp sorar: "Biz bu defterdarı azletmeyi murad etmişiz. Üç kere müstakim bir bendeyi naspedesin diye hattışerif yolladık, fermanımızı niye duymazdan gelirsin!

Mührü iade edince…

-Defterdar ne cürm ile müttehem oldu ki (suçlandı ki) azli icab ede?

-Bilmez misin, Edirneliler ondan şikayette bulunurlar.

-Ahaliye yaranmak kolay mı? Hem defterdar kendi başına iş yapmaya muktedir olmayan bir hıdmetkarınızdır. Ortada bir suç varsa benden sorula!

Buraya kadar iyidir de, tutup mührü sultana uzatınca iş kopar. Padişah bu doğru sözlü paşayı takdir etmekle birlikte "sen bilirsin" der, "var biraz da taşrada oyalan!"

Ancak Devlet-i aliyye Çalık Ali Paşa gibi mevki kaygısı taşımayan dürüst insanlarla doludur. Nitekim Bozoklu Mustafa Paşa, Çalık Ali Paşa’ya saygısından dolayı kendisine yollanan Mührü Hümayunu kabul etmez, "tehlikeli" bir iş yapar.

Padişahın (2. Ahmed) hem hoşuna gider, hem de çok kızar. Bir yandan "ikisini de cezalandırmazsam eğer" diye efkarlanırken, sohbet arkadaşlarına "pes vallahi, devletimizin ne yaman adamları varmış" diye söz açar.

Aradan ne kadar zaman geçer bilemiyoruz, Sultan, Çalık Ali Paşayı çağırtır "N’apayım Paşa" der, "bu işi kendin eyledin. Şimdi söyle bana hangi vilayeti istersin, ihsanım ola!"

-Siz sağ olun yeter. Bize ihsan, mansıb gerekmez.

-Olmaz. Bir yer söyle diyorsam söyleyeceksin. Bak bu kez itiraz istemem.

-Öyleyse Mihalıç hassı olsun.

-Bu hasların derdi çok, geliri azdır.

-Böylesi sefer vakitlerinde kanaat gerektür Sultanım. Hazinenin akçaya olan ihtiyacı benden fazladır.

Padişah acı acı güler, böyle bir adama ne kadar ihtiyacı olduğunu düşünmeye başlar. Bir sene sonra, iki sene sonra… Neticede ne yapıp yapacak, onu tekrar Sedarete atayacaktır ama…

Çok geçmeden Paşanın vefatını işitir ve oturup içli içli ağlar…

Mürüvvet denilince…

Bir ara Mısır Beylerbeyi Vezir Hasan Paşa’ya divandan bir emir gelir. O günlerde sürgün olan Kızlaraağası Yusuf Ağanın bütün malının mülkünün satılıp dersaadete yollanması istenir. Hasan Paşa bu noktalara Yusuf Ağanın himayesiyle gelmiştir ve velinimetini üzmekten çok çekinir. Araştırır soruşturur Yusuf Ağanın 900 yük akça kadar serveti olduğunu öğrenir. Hiç tereddüt etmeden kendi malını mülkünü satar ve 900 yük akçayı toparlayıp İstanbul’a yollar.

Dersaadetin olup bitenden haberi olur, usulsüz bir iş yaptığı için ona 150 yük akça ceza yazarlar. Hasan Paşa çok zorlanır ama istenilen bedeli de hazırlar. Yoksul kalsa da akçaları Asitaneye yollayıp rahatlar.

Padişah (4. Mehmed Han) vakayı işitince Hasan Paşayı İstanbul’a çağırtır. Vezirler paşalar "sen bittin aslanım" derler, "bu işi kesin zindan paklar!.."

Peki Sultan n’apsa beğenirsiniz?

Onu öz kızıyla (Hatice Sultanla) evlendirir, kendine damat yapar…

TARİH : ABD ve Rusya da kim ola ?

İrfan Özfatura

irfan.ozfatura

Doğrusunu isterseniz 16-17. yüzyılda Rusya devletten bile sayılmaz. Osmanlılar onların Çarlarını kaale almaz. elçilerini karşılamazlar. Bir maruzatları olursa Kırım Hanı’na anlatırlar.

Doğrusu onlara Kırımlılar yeter de artar. Bir ara Ruslar 350 bin kişilik bir orduyla Knotop Kalesi’nde Ukraynalıları sıkıştırırlar. Padişah, Mehmed Giray’a "Rusları dağıtın" diye bir emirname yollar. Kırımlılar Rusları Pripet bataklıkları civarında yakalar ve 120 bin askerini kırıp, 50 binini zincire vururlar ki Prens Trubeçkov bile ellerinden kurtulamaz.

Rus elçileri ancak Kırım Hanının muvafakatını aldıktan sonra Payitaht-ı cihana ayak basar, Veziriazamın karşısında oturamaz, er gibi ayakta dururlar.

Devleti aliyye, Rusların sulh müzakerelerini dinlemeye bile tenezzül etmez "gidin derdinizi Giray’a" anlatın deyip, Bağçeseray’a (Kırım Hanlığına) yollarlar.

Çar’ınıza söyleyin!

İşte Kara Mustafa Paşanın Rusya Seferi devam ederken Çar Feodor deli gibi muhatap arar. Kırımlılarla oturur muahedenin şartlarını kararlaştırırlar. Elçiler, Dersaadetin onayını almak için İstanbul’a gelmeyi arzularlar. Kara Mustafa Paşa onları lütfen kabul eder. Adamlar padişah 4. Mehmed’in av merakını bildikleri için binlerce emsalsız kürk, mors balığı dişi ve şahinlerle gelir ama padişahtan istediklerini koparamazlar.

Mehmed Han tek cümleyle "Çar’ınıza söyleyin" der, "Kırım Hanımızın haracını muntazam ödesin, sulh şartlarına uymazsa cezasız kalmaz bilmiş ola!"

Size göre azarlar gibi bir şey değil mi? Ruslar aksine bu tavra çok sevinir iyi ya da kötü muhatap alındıkları için adeta takla atarlar. Osmanlı ilk kez Ruslara imza bahşeder ki tarihçiler onu "Edirne Muahedesi" diye anarlar.

Elçiye zeval olmaz…

Sakın yukarıdaki satırlardan Osmanlıların kibirli olduğunu çıkarmayın Türkler Rusyanın potansiyalinin farkındadırlar, Çarlar eninde sonunda yörede söz sahibi olacaktır ama bunu ne kadar geciktirirlerse o kadar kar sayarlar.

Rusları da Allahın kulu sayar kalplerini kırmazlar hatta…

Hatta bir ara Padişahın cülusunu (tahta çıkışını) kutlayan Rus heyeti dönüş yolunda Tatarların saldırısına uğrar. Dersaadet derhal Kırım Hanı Mehmed Giray’ı vazifeden alır yerine Canbek Giray’ı atar. Mehmed Giray "ben ki Cengiz soyundan gelme bir asilzadeyim İstanbul’u takmam" deyince Kaptan-ı Derya Topal Mehmed Paşa’yla Giray’ı sıkıştırır, başarılı olamayınca Kaptan-ı Derya Hasan Paşa ile Banyalukalı Hüseyin Paşaları üstüne yollarlar. Bu iş için kan dökmeyi göze alır ve hesapsız altın harcarlar ama "elçiye zeval olmaz" sözünün gereği neyse onu yaparlar.

Peki ya Amerika?

Osmanlılar Amerika’yı da devletten saymadıkları için Amerikan başkanlarını tanımazlar. 1783 yılında Amerikan ticaret gemileri Akdeniz’e girebilmek için İstanbul’dan onay ister, onu Cezayir Beylerbeyine yollar, "Dayı ne diyorsa o olur" buyururlar.

Cezayir Dayısı, George Washington’dan her yıl 642 bin altın dolar alır, ayrıca 12 bin Osmanlı altını da haraç yazar. (1795)

Bu, Amerikalıların İngilizce dışında başka bir lisanla yaptığı ve haraç ödemeyi kabul ettiği tek anlaşmadır.

Dileriz son olmaz.

TARİH : Şöyle ola, böyle olmaya !

İrfan Özfatura

irfan.ozfatura

Osmanlılar esnafı kendi haline bırakmaz, her gruba bir nizamname yazar ve gereğini yaparlar.

İşte nizamnameden öne çıkan satırlar…

Ekmekçiler somunun iyi pişire. Çiği ve karası olmaya!

Kasaplar koyunu geceden temizleye ve temiz sata. Semizini saklayıp zaifini boğazlamaya!

Ahçılar pişirdikleri etleri pak kotara, kasesi, bezi temiz ola. Kazanı kalaylı, çanakları sırçalı ola. Hizmetkarlar kafir olmaya, futaları (önlükleri) temiz ola!

Ve börekçiler gözlene. Hamurlar arı undan tutula. Miyanesi soğanlı ola, koyun etinden başka et karıştırılmaya!

Onu onbire satıla!

Üzüm ve incirin onu onbire satıla (% 10 karla), bahçeden gelen meyveler yüzleme (mostralık) olmaya, üstü altı bir ola!

Yoğurtçular, süte su ve nişasta katmaya. Kaymakçılar, peynirciler takibe alına. Turşu sirkeyle kurula, kepek ekşisi ile kurulmaya. Helvacılar, pekmezciler, şerbetçiler, hoşafçılar temiz çalışa!

Terziler dikmek için aldıkları işleri vaktinde vereler. Kemha ve kaftanları 25 akçadan keseler. Kadın kaftanı yakalı olursa 30 akçaya dikile, astar 8 arşından eksik olmaya. İpekçiler kalp şerit ve düğme yapmaya!

Bürüncükçüler, çukacılar, takiyeciler, atlasçılar gözlene. Altunlu kadifenin klaptanı seyrek olmaya. Bezzazlar ibrişimi kötüsü ile karıştırmaya, arşınları eksik tutulmaya, aksi halde değnek başına bir akça cerime (ceza) alına.

Çizmeciler, başmakçılar, ayakkabıcıların mamulleri günü dolmadan delinmeye, cezası akçe başına iki gün hesabıyla yapıla. Eğer gön ya da sahtiyan delinirse vebal debbağda arana. Ham deriyi debbağdan başkası almaya, dışarıdan gelen mallar satılmaya!

Mutaflar ve keçeciler keçeyi çiğ pişirmeye, hallaçlar 150 dirhem pamuğu bir akçaya vere!

Demirciler has demir işliye, kalaycılar illet etmeye!

Bıçakçılar ve iğneciler Dımeşki (Şam işi) diye, Frenk malı satmaya. Nalbantlar esteri (katırı) 4, merkebi 3.5 akçeye nallaya, mıh eğilip atarsa nalbant karşılıya! İtiraz ederse te’dip oluna!

Kiremit ve çömlekler çiğ bırakılmaya, kerpiçler dolgun ola!

Kuyumcular emin ola

Kuyumcular emin ola. Altının miskalini 3 akçaya sata dövme ve kılıç bedeni için (dirhem başına) 1.5 akça işçilik ala!

Tahıllar samanlı ve kesmikli olmaya, kile (ölçü aleti) damgalı ola!

Oduncular yaş kesmeye ve hayvana fazla yük vurmaya! Deve odunu 6 karış, merkep odunu 3 karış ola!

Attarlar zağfiranı yağlı satmaya, frenk şekerini baş şeker diye vermiye. Sabuncular ve mumcuların işledikleri mallar kötü kokmaya mumun fitili katı, sabunun gövdesi yarık olmaya!

Değirmenciler kimsenin arpasını buğdayını karıştırmaya, vakti gelen taşlara diş aça, milletin sırasını bozmaya. Değirmenciler tavuk besleyip milletin buğdayına zarar vermeyeler. Ancak vakti öğrenmek için bir horoz bulundurabilirler!

TARİH : Ahiler, bacılar, kardeşler…

İrfan Özfatura

irfan.ozfatura

Ahi’ kelimesi Arapça ‘kardeşim’ kelimesinden mi gelir yoksa Asya Türkçesindeki "akı"dan (cömert ve eli açık) mı gelir bilmiyoruz ama bu teşkilat paylaşma üzerine kurulur ve eli açıklık esastır. Ahilik, 13. yüzyılda Anadolu esnaf ve sanatkarını bir arada tutar. Güçsüze omuz verir, gençlere sahip çıkar ama yerine göre kural da koyar, denetim sağlar.

Ahiler öncelikle mert, doğru, yardımsever, kısacası "insan" olmak zorundadırlar ve mesleklerinde de zirveyi hedef alırlar. Malazgirt Zaferini müteakiben Anadolu’ya giren Müslüman Türkler, Türkistan’da süregelen fütüvvet ilkelerini de beraberlerinde getirirler. Buna göre birbirlerinin hatalarını affedip, ayıplarını örtmeli, husumet ve düşmanlığı bitirmelidirler. Ahiler musibete uğrayanlara (düşmanı bile olsa) sevinmez, herkesin yardımına koşmayı vazife sayarlar.

Kökü Orta Asya’da…

Hele Fahreddin Razi, Ahmed Yesevi ve Şihabüddin Sühreverdi gibi büyük alimlerden ders alan Ahi Evran (1171-1262) Kayseri’ye yerleşince teşkilat büyük bir ivme kazanır. Mütevazı tezgahında debbağlık yapıp, elinin emeği ile geçinen Ahi Evran, Türkistan’dan gelen esnaf teşekküllerini bir çatı altında toplar. Fütüvvetnamelerden faydalanarak teşkilatın esaslarını (bir nevi yönetmeliğini) yazar ki elbette İslam ahlakını esas alırlar. Bu arada hanımı (hocası Evhadüddin Kirmani’nin kızıdır) Fatma Bacı da kadınları yetiştirip "Baciyan" grubunu kurar.

Şehirli Türkler…

O yıllarda Anadolu’da sanat ve ticaret Rumlarla Ermeniler’den sorulur. Türkler sayıca çoktur ama dağ başlarında çobanlık yaptıkları için kasabalarda Hıristiyanlar öne çıkar. İşte Ahilik teşkilatı sayesinde Türkler "piyasada biz de varız" der, değişik sektörlerde söz sahibi olurlar. Günü çalışarak geçiren ahiler geceleri zaviyelerde toplanır eğitim faaliyetlerinde bulunurlar.

Ahiler memleket müdafaasına bigane kalmaz, gazalara katılırlar. Dünya haritasını alt üst eden Moğollara mevzi olurlar. Bu çapulcuların önünden kaçıp gelen müminlere kucak açarlar.

Moğollar, zorlu bir muharebeden sonra Kayseri’yi de (1243) ele geçirir, binlerce ahiyi kırarlar. Büyük veli Ahi Evran da Kırşehir’de sarı benizli katillere karşı çıkar işte bu hengamede şehit olur ama talebeleri mücadeleyi bırakmazlar.

Kısaca sulhta muallim, muharebede asker olan ahiler, sıkılan ve bunalan insanlara maddi ve manevi yardımda bulunurlar. Osmanlı Devletinin kuruluşuna kadar Anadolu’yu, dini ve milli birlik içinde tutmayı başarırlar.

Ahiyan ve Baciyan teşkilatları Söğüt civarında tertemiz bir devlet kurulunca gider Osman Bey’in emrine girerler, uçlara yerleşip zaviyeler açar, yöreye parça bölük gelen Türkmenleri terbiye ederler. Zaten Osmanlılar zamanın kıymetini bildikleri, disiplinli bir hayat sürdükleri, istişare ettikleri ve adaletle hükmettikleri için aşiretten devlete yürürler…

Ahi Murad…

Orhan Gazi ve Murad-ı Hüdavendigar kendilerini ahilerden sayarken, vezirleri Alaeddin ve Çandarlı Kara Halil de ahidirler. Ahiler hem alim, kadı olarak ilim sahasında, hem de vali, komutan olarak idari ve askeri alanda hizmet verirler. Daima devletin yanında olan ahiler, Bursa’yı "Düzmece Mustafa"nın hücumundan korur, Ankara’yı Sultan Murad’a teslim ederler. İşte bu yüzden 1. Murad Han kendisinden "Ahi Murad" diye bahseder…